اواخر اردیبهشت 1403 بود که ایران و هند قرارداد دهسالهای را برای تجهیز و بهرهبرداری از پایانههای کانتینری و کالاهای عمومی بندر شهید بهشتی چابهار امضا کردند.
این قرارداد بین شرکتهای «ایندیا پورتس گلوبال لیمیتد» و سازمان بنادر و دریانوردی ایران امضا شد که به هند اجازه میدهد این پایانه را اداره کند.
ساربانادا سونووال وزیر کشتیرانی هند که برای امضای این قرارداد به ایران سفر کرده بود، آن را «لحظهای تاریخی» خواند و نوشت که «این توافق نه تنها پیوندهای بین دو کشور بزرگ را تقویت می کند، بلکه گامی استوار برای هند در زنجیره تامین جهانی و بخش دریایی است.»
او این قرارداد را بخشی از برنامههای تجاری نارندرا مودی، نخستوزیر هند در ایجاد یک مسیر تجاری جایگزین برای دسترسی به ایران، افغانستان، اوراسیا و کشورهای آسیای میانه توصیف کرد.
سفر عراقچی به هند؛ بهانهای برای تعیین تکلیف قرارداد ده ساله
اما پس از گذشت قریب به 9 ماه از امضای این قراردادِ ده ساله و پس از تغییر و تحولاتی که در دولت ایران و مناسبات جهانی رخ داد، سید عباس عراقچی در سفری که به هند داشت درباره این قرارداد گفت: « ما توافق نامه ۱۰ ساله با هند در خصوص بندر چابهار داریم، چابهار بندر مهمی در اقیانوس هند است و هر دو طرف مصمم به همکاری در این خصوص هستند.»
وزیر خارجه ایران در همین راستا افزود: «هند متعهد به سرمایهگذاری قابلتوجهی در زیرساختهای چابهار، بهویژه پایانه شهید بهشتی شده است که شامل تامین مالی تجهیزات بنادر، لایروبی و احداث تاسیسات مرتبط است.»
آمریکا؛ کشور ثالثی که هندیها با آن مشورت میکنند!
البته عراقچی تلویحا به کارشکنیهای آمریکا درباره روابط ایران و هند هم اشاره کرد و گفت: «مشکلات ایران و هند به خاطر دو کشور نبوده بلکه به دلیل دخالتهای طرف ثالث بوده است؛ در خصوص لغو معافیت بندر چابهار، میدانیم که هندیها با آمریکاییها مشورت میکنند؛ بنابراین آنها را آزاد می گذاریم تا تصمیمگیری کنند.»!
«میدانیم که مسائلی از سوی طرف سوم مطرح شده و هندیها در حال رایزنیها با آمریکاییها در اینباره هستند. بنابراین، تصمیمگیری در این باره را به دوستانمان واگذار میکنیم. از نظر ما، بندر چابهار یک بندر بسیار مهم است که هند را به ایران، آسیای مرکزی و سایر مناطق متصل میکند. این بندر برای هر دو طرف اهمیتی استراتژیک دارد. از سوی هر دو طرف عزمی برای همکاری، بهیژه از طریق بندر چابهار وجود دارد. یک همکاری ۱۰ ساله وجود دارد؛ بنابراین، ببینیم چگونه بر این مشکلات غلبه میکنیم.»
عراقچی در گفتوگویی دیگر و پس از سفر به هند بازهم به کارشکنی آمریکا اشاره کرد و گفت: «در خصوص موضوع چابهار، من صحبت مفصلی با وزیر امور خارجه هند داشتم. بحث چابهار تنها مربوط به ایران و هند نیست. چابهار یک دروازه طلایی برای کشورهای حوزه اقیانوس هند است که امکان اتصال به منطقه اوراسیا و سپس به اروپا از طریق راهآهن ایران را فراهم میآورد. راهآهن ایران به مراتب نزدیکتر و ارزانتر از سایر مسیرها است و کشور هند سالهاست که علاقه خود را در این زمینه ابراز کرده است. ما یک توافق ۱۰ ساله در چابهار با کشور هند داریم و آنها در این منطقه سرمایهگذاری کردهاند. البته یکی از مسائلی که رئیسجمهور آمریکا در چارچوب سیاست فشار حداکثری اعلام کرده، همین موضوع است. به طور معمول باید دید که چه تصمیم اجرایی عملیاتی خواهند گرفت، اما آنچه که در سند ذکر شده، تنها اشارههایی به این موضوع دارد.»
پیام مهم عراقچی به طرف هندی؛ ما معطل مشورت شما با آمریکا نخواهیم شد!
نکته مهمی که لابلای صحبتهای عراقچی به چشم آمد، هشداری بود که طرف هندی ارسال شد و آن اینکه «چابهار بخشی از سیاست توسعه دریا محور ایران است و ایران به توسعه این بندر و حوزه مکران در هر شرایطی ادامه خواهد داد. کشورهای دیگری که علاقمند باشند از این فرصت استفاده کنند، طبیعتاً مورد استقبال جمهوری اسلامی ایران قرار خواهند گرفت.»
این اظهارات یعنی جمهوری اسلامی در هر شرایطی به دنبال توسعه این بندر است و معطل مشورت هندیها با آمریکا نخواهد شد.
